Từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11/2026, Thanh tra An toàn bức xạ và hạt nhân công bố thêm một loạt kết luận thanh tra. Radsafe đọc 7 kết luận với bệnh viện, viện nghiên cứu, nhà máy và doanh nghiệp dịch vụ, rồi rút ra những lỗi có thật mà cơ sở nào cũng có thể gặp. Tên cơ sở không được nêu trong bài.
Kết quả chung của 7 cuộc thanh tra
Các kết luận số 54 đến 60/KL-ATBXHN được ký từ 23/10 đến 02/11/2026, xem xét giai đoạn từ 01/01/2024 đến thời điểm thanh tra.
| Kết quả | Số cơ sở |
|---|---|
| Có vi phạm hành chính, đã bị xử phạt | 3 |
| Không xử phạt, nhưng có tồn tại phải khắc phục hoặc đã tự khắc phục | 3 |
| Không có tồn tại | 1 |
Với các cơ sở phải khắc phục, thời hạn báo cáo kèm minh chứng thường rơi vào cuối tháng 11 đến đầu tháng 12/2026. Cơ sở còn được đề nghị niêm yết kết luận tại trụ sở ít nhất 15 ngày liên tục.
Lỗi nặng nhất: giấy phép
Cả ba trường hợp bị xử phạt đều có phần liên quan đến giấy phép hoặc giấy đăng ký, hoặc đến việc theo dõi liều.
- Dùng tiếp khi giấy phép đã hết hạn. Một bệnh viện tiếp tục dùng dược chất phóng xạ I-131 trong gần 6 năm sau khi giấy phép hết hạn cuối năm 2019. Hồ sơ gia hạn nộp muộn, lại không bổ sung đủ nên không được cấp.
- Ngừng sử dụng nhưng vẫn giữ nguồn. Một viện nghiên cứu dừng dùng thiết bị chiếu xạ vì nguồn Co-60 suy giảm. Giấy phép hết hạn tháng 10/2024, nguồn vẫn nằm tại cơ sở, trong khi hồ sơ xin giấy phép lưu giữ đến tháng 9/2026 mới nộp. Hành vi bị xác định là lưu giữ nguồn đã qua sử dụng mà không có giấy phép.
- Làm dịch vụ khi chưa có giấy đăng ký. Một doanh nghiệp đã lắp đặt 10 máy gia tốc và bảo dưỡng 4 máy trước khi có giấy đăng ký hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử.
Bài học: ngừng vận hành không đồng nghĩa hết nghĩa vụ. Thiết bị còn ở cơ sở thì vẫn phải có căn cứ pháp lý phù hợp. Nên theo dõi hạn giấy phép bằng lịch nhắc và nộp hồ sơ sớm.
Liều kế: lỗi nhỏ, hậu quả lớn
- Một cơ sở không tổ chức theo dõi liều cá nhân cho nhân viên bức xạ từ 01/01/2025, dù chỉ có 2 nhân viên và thiết bị đã dừng hoạt động. Cơ quan thanh tra coi đây là vi phạm.
- Một bệnh viện không lập sổ theo dõi liều chiếu xạ nghề nghiệp và bị xử phạt.
- Cũng bệnh viện đó chưa trang bị đủ 2 liều kế cho toàn bộ nhân viên mặc tạp dề cao su chì.
- Một kỹ sư để quên liều kế trong phòng đặt thiết bị. Kết quả đọc lên tới 68,22 mSv trong một kỳ, vượt giới hạn 50 mSv/năm. Theo xác minh của doanh nghiệp, kỹ sư không đeo mà để quên liều kế. Cơ quan thanh tra xác định đây là việc không tuân thủ quy trình sử dụng, bảo quản liều kế, và doanh nghiệp bị xử phạt.
Bài học: còn nhân viên bức xạ thì còn phải theo dõi liều. Quy định rõ nơi cất liều kế khi hết ca, tuyệt đối không để trong phòng máy.
Thiết bị thực tế không khớp giấy phép
Tại một bệnh viện lớn, 4 thiết bị có mã hiệu, số hiệu không khớp giấy phép. Nguyên nhân rất đời thường: lấy nhầm thông tin của tủ cao áp, nhầm giữa bàn điều khiển và bàn bệnh nhân, hoặc dùng thông tin bóng cũ sau khi đã thay bóng.
Ở một doanh nghiệp khác, thiết bị đo mới trang bị chưa được cập nhật vào hồ sơ giấy đăng ký.
Bài học: khi lập hồ sơ, chụp tem máy để đối chiếu. Mỗi lần thay bóng, thay nguồn, mua thiết bị mới, kiểm tra lại xem có cần sửa đổi giấy phép không.
Tài liệu “có nhưng chưa cập nhật”
Đây là nhóm tồn tại xuất hiện ở nhiều cơ sở nhất, kể cả những nơi làm tốt phần còn lại:
- Chương trình bảo đảm chất lượng chưa đúng mẫu, thiếu nội dung, hoặc chưa ban hành. Mẫu áp dụng theo Nghị định 332/2025/NĐ-CP.
- Quyết định bổ nhiệm người phụ trách an toàn, quy trình vẫn dẫn căn cứ pháp lý cũ.
- Kế hoạch ứng phó sự cố chưa cập nhật khi đổi nhân sự, đổi căn cứ pháp lý.
- Quy trình sao chép từ quy chuẩn, chưa điều chỉnh theo thiết bị thực tế.
Diễn tập, sổ sách, báo cáo
- Hai cơ sở chưa diễn tập ứng phó sự cố trong năm 2024 và 2025.
- Báo cáo thực trạng thiếu thông tin thay đổi về nguồn, thiết bị, nhân viên.
- Sổ lý lịch thiết bị ghi thiếu việc sửa chữa, bảo dưỡng.
- Nhật ký sử dụng thiết bị không ghi đủ nhân viên thực hiện.
- Với chụp ảnh phóng xạ công nghiệp: công văn thông báo cho Sở Khoa học và Công nghệ địa phương thiếu thời gian dự kiến. Doanh nghiệp đã sửa mẫu trước khi có kết luận nên không bị xử lý thêm.
Riêng y học hạt nhân, kết luận còn nêu các điểm chuyên môn như khu vực riêng cho bệnh nhân uống I-131, tần suất kiểm tra chất lượng thiết bị và việc tính tổng hoạt độ được phép xả thải hằng năm.
Một cơ sở đạt: làm đúng thì thanh tra rất nhẹ
Một nhà máy dùng 2 máy phát tia X đo mức chất lỏng trên dây chuyền được kết luận không có tồn tại, không có yêu cầu khắc phục. Hồ sơ của nhà máy có đủ: giấy phép còn hạn, nhân viên được đào tạo, người phụ trách có chứng chỉ, liều kế và sổ theo dõi liều, khám sức khỏe, kiểm xạ định kỳ, nội quy, nhật ký vận hành, diễn tập, báo cáo hằng năm, máy khớp giấy phép.
Đây là bộ hồ sơ mà nhà máy dùng máy X-ray nào cũng có thể đạt được.
Rà nhanh trước khi đoàn đến
- Giấy phép còn hạn, đủ mọi máy, mọi nguồn, kể cả nguồn đã ngừng dùng.
- Mã hiệu, số hiệu trên tem máy khớp giấy phép.
- Liều kế đọc đúng kỳ, sổ theo dõi liều đầy đủ, có nơi cất liều kế đúng quy định.
- Quyết định bổ nhiệm, nội quy, quy trình, kế hoạch ứng phó dẫn văn bản hiện hành.
- Có hồ sơ diễn tập hằng năm và chương trình bảo đảm chất lượng đúng mẫu.
- Báo cáo thực trạng phản ánh đúng mọi thay đổi trong năm. Hạn năm 2026 là 20/11/2026.
Thông tư 65/2026/TT-BKHCN sắp có hiệu lực từ 16/12/2026 liệt kê chi tiết nội dung thanh tra, kiểm tra. Xem bài về Thông tư 65/2026.
Radsafe hỗ trợ
- Rà soát hồ sơ, gia hạn, sửa đổi giấy phép
- Đọc liều kế và quản lý sổ liều
- Đo kiểm xạ
- Đào tạo an toàn bức xạ
- Kế hoạch và diễn tập ứng phó sự cố
Nguồn: Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (varans.vn).
Câu hỏi thường gặp
Ngừng dùng máy hoặc nguồn thì có còn cần giấy phép không?
Với nguồn phóng xạ còn giữ tại cơ sở thì có. Một kết luận đã xử phạt hành vi lưu giữ nguồn đã qua sử dụng mà không có giấy phép, dù thiết bị đã ngừng hoạt động.
Để quên liều kế trong phòng máy thì sao?
Kết quả đọc có thể rất cao và cơ sở phải xác minh. Trong trường hợp được nêu ở kết luận, doanh nghiệp bị xử phạt vì không làm đúng quy trình sử dụng, bảo quản liều kế.
Thay bóng X-quang có phải báo cáo không?
Cơ sở nên kiểm tra lại thông tin thiết bị trên giấy phép sau khi thay bóng, vì sai lệch mã hiệu, số hiệu là tồn tại đã bị nêu trong kết luận. Việc kiểm định lại sau sửa chữa ảnh hưởng tính năng an toàn cũng là nội dung thanh tra.
Kết luận thanh tra có phải niêm yết không?
Các kết luận đều đề nghị cơ sở niêm yết tại trụ sở ít nhất 15 ngày liên tục kể từ khi nhận được.
Bài viết tóm tắt để tham khảo, không thay thế văn bản gốc. Xem toàn văn các văn bản tại văn bản pháp luật hiện hành.
