Nghị định số 332/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 quy định chi tiết Luật Năng lượng nguyên tử 2025, có hiệu lực từ 01/01/2026 và thay thế Nghị định 142/2020/NĐ-CP. Đây là văn bản cơ sở bức xạ dùng hằng ngày khi xin giấy phép, gia hạn, khai báo. Dưới đây là những thay đổi quan trọng nhất.
Thông tin chung
- Hiệu lực: từ 01/01/2026 (khoản 1 Điều 107). Nghị định 142/2020/NĐ-CP hết hiệu lực (khoản 3 Điều 107).
- Phạm vi rộng hơn: ngoài cấp phép, chứng chỉ, dịch vụ hỗ trợ như Nghị định 142, Nghị định 332 quy định cả an toàn bức xạ, an ninh nguồn, ứng phó sự cố, giới hạn liều, kiểm định thiết bị.
Xem tổng quan Luật mới: Luật Năng lượng nguyên tử 2025 có gì mới?
Bảng so sánh các thay đổi chính
| Nội dung | Nghị định 142/2020 | Nghị định 332/2025 |
|---|---|---|
| Cơ quan cấp phép máy phát tia X công nghiệp (X-ray, XRF, máy soi) | Bộ KH&CN (Cục ATBXHN); tỉnh chỉ cấp X-quang chẩn đoán y tế | UBND cấp tỉnh cấp phép X-quang y tế, PET/CT, SPECT/CT và mọi thiết bị phát tia X, trừ chụp ảnh phóng xạ công nghiệp (Điều 49) |
| Thời gian cấp mới | 25 ngày (X-quang y tế), 45 ngày (công việc khác) | 15 ngày làm việc (X-quang y tế, PET/CT, SPECT/CT); 25 ngày làm việc (công việc khác) (Điều 50) |
| Thời hạn giấy phép | 03 năm (05 năm với thiết bị chiếu xạ) | Giữ 03 năm / 05 năm; giấy phép gia hạn tính từ ngày hết hạn giấy phép cũ (Điều 55) |
| Nộp hồ sơ gia hạn | Trước hạn ít nhất 45 ngày | Giữ trước hạn ít nhất 45 ngày (giấy phép trên 12 tháng); quá hạn này phải xin cấp mới (khoản 1 Điều 51) |
| Thời gian gia hạn | 30 ngày; X-quang y tế 25 ngày | 18 ngày làm việc; X-quang y tế 15 ngày (Điều 51) |
| Hồ sơ gia hạn | Có bản sao giấy phép, kết quả liều kế… | Đơn, bản sao kết quả kiểm xạ, kiểm định (thiết bị y tế), báo cáo đánh giá an toàn nếu có thay đổi (khoản 3 Điều 51) |
| Chứng chỉ nhân viên bức xạ | Không thời hạn | 05 năm; chứng chỉ cũ không ghi thời hạn có hiệu lực 05 năm kể từ 01/01/2026 (khoản 2 Điều 55, khoản 1 Điều 106) |
| Người phụ trách an toàn | Miễn với cơ sở chỉ dùng máy XRF, máy soi bo mạch, X-quang răng phim trong miệng | Bắt buộc có, phải có Chứng chỉ nhân viên bức xạ (điểm b khoản 1 Điều 24) |
| Nhân viên vận hành máy phát tia X | — | Có Giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ; riêng chụp ảnh phóng xạ công nghiệp phải có Chứng chỉ nhân viên bức xạ (điểm a khoản 1 Điều 24) |
| Khai báo thiết bị, nguồn | 7 ngày làm việc | 10 ngày làm việc, tại cơ quan cấp phép (Điều 58) |
| Nộp hồ sơ | Cổng dịch vụ công của Bộ, của tỉnh | Cổng Dịch vụ công quốc gia, trực tiếp hoặc bưu chính; nộp trực tuyến được dùng bản sao điện tử (Điều 36) |
Phân cấp: máy X-ray công nghiệp nay xin phép tại tỉnh
Thay đổi lớn nhất với các nhà máy: giấy phép sử dụng máy X-ray kiểm tra linh kiện, máy XRF, máy đo chiều dày, máy soi hàng hoá, soi hành lý… nay do UBND cấp tỉnh nơi đặt thiết bị cấp (hồ sơ nộp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc trực tuyến). Thiết bị dùng di động ở nhiều tỉnh do tỉnh nơi đặt trụ sở chính cấp. Theo Nghị định 332, máy phát tia X chụp ảnh phóng xạ công nghiệp, nguồn phóng xạ, máy gia tốc vẫn do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cấp. Tuy nhiên, từ năm 2026, Nghị quyết số 20/2026/NQ-CP (hiệu lực đến trước 01/3/2027) đã phân cấp tiếp cho UBND cấp tỉnh các thủ tục đối với thiết bị phát tia X chụp ảnh phóng xạ công nghiệp — xem chi tiết Nghị quyết 20/2026/NQ-CP.
Chứng chỉ nhân viên bức xạ có thời hạn 5 năm
Chứng chỉ nhân viên bức xạ (thường là của người phụ trách an toàn) từ nay có thời hạn 05 năm. Chứng chỉ cấp trước đây không ghi thời hạn được tính hiệu lực 05 năm kể từ 01/01/2026 — tức đến hết năm 2030. Cơ sở nên lập kế hoạch cấp lại cho người phụ trách an toàn trước thời điểm này. Hồ sơ cấp chứng chỉ mới không còn yêu cầu phiếu khám sức khoẻ (Điều 54).
Sửa đổi, bổ sung giấy phép
- Sửa đổi (Điều 52): bổ sung các trường hợp thay đầu bóng X-quang chẩn đoán y tế; đổi địa điểm thiết bị soi kiểm tra hàng hoá, hành lý và thiết bị phát tia X tự che chắn; hợp nhất các giấy phép cùng cơ quan cấp. Không còn phải nộp bản gốc giấy phép. Giấy phép hợp nhất lấy thời hạn của giấy phép còn hạn dài nhất (khoản 5 Điều 55).
- Bổ sung (Điều 53): chỉ áp dụng khi thêm thiết bị, nguồn cùng thủ tục hành chính; công việc khác loại hình hoặc thuộc cơ quan cấp phép khác phải xin giấy phép riêng. Thời gian giải quyết 18 ngày làm việc — xem hướng dẫn bổ sung giấy phép.
Lưu ý về phí: theo Thông tư 74/2026/TT-BTC, bổ sung giấy phép nay thu phí bằng 75% mức phí của thiết bị bổ sung (trước đây không thu).
Nghĩa vụ an toàn được quy định cụ thể (khoản 2 Điều 5)
- Phân vùng: khu vực kiểm soát nơi có mức liều hiệu dụng từ 6 mSv/năm; khu vực giám sát trên 1 đến dưới 6 mSv/năm.
- Liều kế cá nhân cho người làm việc trong khu vực kiểm soát, giám sát; đánh giá liều ít nhất 01 lần/03 tháng tại đơn vị có giấy đăng ký dịch vụ.
- Kiểm xạ khu vực làm việc định kỳ ít nhất 01 lần/năm.
- Khám sức khoẻ khi tuyển dụng, hằng năm và khi thôi làm công việc bức xạ; hồ sơ sức khoẻ và hồ sơ liều lưu 30 năm.
- Báo cáo thực trạng hằng năm: kỳ từ 15/11 năm trước đến 14/11, hạn chậm nhất ngày 20/11 (khoản 6 Điều 5) — xem mẫu báo cáo năm 2026.
- Giới hạn liều tại Phụ lục I: nhân viên bức xạ 20 mSv/năm (trung bình 5 năm), công chúng 1 mSv/năm.
- Kiểm định thiết bị y tế theo Phụ lục II: X-quang thông thường, chụp vú, di động, răng 2 năm/lần; CT, X-quang tăng sáng, PET/CT, SPECT/CT 1 năm/lần.
Chuyển tiếp
Giấy phép, giấy đăng ký, chứng chỉ đã cấp được sử dụng đến hết thời hạn ghi trên giấy; hồ sơ đã nộp trước 01/01/2026 tiếp tục xử lý theo quy định cũ (Điều 106).
Radsafe hỗ trợ
Radsafe lập trọn gói hồ sơ khai báo, cấp mới, gia hạn, sửa đổi, bổ sung giấy phép theo Nghị định 332/2025/NĐ-CP, nộp tại tỉnh hoặc Cục; cung cấp kiểm xạ, liều kế, đào tạo an toàn bức xạ để cơ sở đáp ứng đủ điều kiện.
Câu hỏi thường gặp
Máy XRF, máy X-ray kiểm tra linh kiện xin giấy phép ở đâu?
Từ 01/01/2026, giấy phép sử dụng thiết bị phát tia X (trừ thiết bị chụp ảnh phóng xạ công nghiệp) do UBND cấp tỉnh nơi đặt thiết bị cấp, theo Điều 49 Nghị định 332/2025/NĐ-CP.
Chứng chỉ nhân viên bức xạ cấp trước năm 2026 còn hiệu lực đến khi nào?
Chứng chỉ không ghi thời hạn được cấp trước 01/01/2026 có hiệu lực 05 năm kể từ ngày Nghị định 332/2025/NĐ-CP có hiệu lực, tức đến hết năm 2030 (khoản 1 Điều 106).
Cơ sở chỉ dùng máy XRF có cần người phụ trách an toàn không?
Có. Nghị định 142/2020 trước đây miễn trường hợp này, nhưng Điều 24 Nghị định 332/2025/NĐ-CP yêu cầu cơ sở sử dụng thiết bị phát tia X phải có người phụ trách an toàn bức xạ có Chứng chỉ nhân viên bức xạ.
Phải nộp hồ sơ gia hạn giấy phép trước bao lâu?
Ít nhất 45 ngày trước khi giấy phép hết hạn đối với giấy phép thời hạn trên 12 tháng; quá thời điểm này phải đề nghị cấp giấy phép mới (khoản 1 Điều 51 Nghị định 332/2025/NĐ-CP).
Bài viết tóm tắt để tham khảo, không thay thế văn bản gốc. Xem toàn văn các văn bản tại văn bản pháp luật hiện hành.
