Chứng chỉ nhân viên bức xạ: thời hạn 5 năm, ai phải có và hồ sơ xin cấp

Chứng chỉ nhân viên bức xạ từng có hạn 5 năm, sau đó không có hạn, và từ 01/01/2026 lại có hạn 5 năm theo Nghị định 332/2025/NĐ-CP. Nhiều người đang giữ chứng chỉ không ghi thời hạn và nghĩ rằng chứng chỉ dùng được mãi. Radsafe tóm tắt quy định qua các thời kỳ, ai phải có chứng chỉ, điều kiện, hồ sơ và nơi nộp.

Thời hạn chứng chỉ thay đổi thế nào qua các thời kỳ?

Văn bản	Áp dụng từ	Thời hạn chứng chỉ	Căn cứ
Thông tư 08/2010/TT-BKHCN	05/09/2010	05 năm	Khoản 5 Điều 25
Nghị định 142/2020/NĐ-CP	01/02/2021	Không có thời hạn	Khoản 2 Điều 37
Nghị định 332/2025/NĐ-CP	01/01/2026	05 năm	Khoản 2 Điều 55

Chứng chỉ cũ không ghi thời hạn có còn dùng được không?

Còn dùng được, nhưng không còn vô thời hạn. Điều 106 Nghị định 332/2025/NĐ-CP quy định hai trường hợp:

• Chứng chỉ có ghi thời hạn: tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn ghi trên chứng chỉ.
• Chứng chỉ không quy định thời hạn và đang có hiệu lực: có hiệu lực 05 năm kể từ ngày 01/01/2026.

Như vậy, các chứng chỉ không ghi thời hạn chỉ dùng được đến 01/01/2031. Doanh nghiệp nên rà lại chứng chỉ của người phụ trách an toàn bức xạ ngay từ bây giờ, ghi hạn vào sổ theo dõi và làm hồ sơ cấp mới trước thời điểm này.

Chứng chỉ 5 năm cấp theo Thông tư 08/2010/TT-BKHCN khi hết hạn thì phải làm thủ tục xin cấp lại.

Ai phải có chứng chỉ nhân viên bức xạ?

Khoản 3 Điều 21 Nghị định 332/2025/NĐ-CP liệt kê các vị trí phải có chứng chỉ:

• Người phụ trách an toàn bức xạ.
• Người phụ trách tẩy xạ.
• Người phụ trách ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân.
• Nhân viên chụp ảnh phóng xạ công nghiệp.
• Nhân viên vận hành máy gia tốc.
• Nhân viên vận hành thiết bị chiếu xạ sử dụng nguồn phóng xạ.
• Nhân viên sản xuất, chế biến chất phóng xạ.
• Kỹ sư trưởng, giám đốc lò phản ứng hạt nhân; trưởng ca, trưởng kíp vận hành lò phản ứng hạt nhân; nhân viên vận hành lò phản ứng hạt nhân; người quản lý nhiên liệu hạt nhân.

Trong y tế, khoản 4 Điều 24 Luật Năng lượng nguyên tử 94/2025/QH15 còn yêu cầu nhân viên bức xạ làm việc trực tiếp với thiết bị bức xạ, nguồn phóng xạ, thuốc phóng xạ tại cơ sở y tế phải được đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ và có chứng chỉ nhân viên bức xạ phù hợp. Điều này gồm cả nhân viên X-quang y tế.

Nhà máy dùng máy X-ray, XRF thì ai cần chứng chỉ?

Với nhà máy dùng thiết bị phát tia X như máy soi, máy XRF, người phụ trách an toàn bức xạ phải có chứng chỉ. Nhân viên bức xạ còn lại chỉ cần Giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ (khoản 1 Điều 24).

Nhân viên chụp ảnh phóng xạ công nghiệp là ngoại lệ: dù dùng thiết bị phát tia X, người này vẫn phải có chứng chỉ.

Chứng chỉ khác giấy chứng nhận đào tạo như thế nào?

Hai loại giấy này thường bị nhầm với nhau.

	Giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ	Chứng chỉ nhân viên bức xạ
Là gì	Xác nhận đã học an toàn bức xạ	Giấy cho phép đảm nhiệm vị trí theo khoản 3 Điều 21
Do ai cấp	Tổ chức có Giấy đăng ký hoạt động dịch vụ đào tạo an toàn bức xạ	UBND cấp tỉnh hoặc Cục An toàn bức xạ và hạt nhân
Ai cần	Nhân viên bức xạ	Các vị trí liệt kê ở trên

Muốn xin chứng chỉ thì phải được đào tạo an toàn bức xạ trước. Sau khi có chứng chỉ, cơ sở vẫn phải tổ chức cập nhật kiến thức an toàn bức xạ cho nhân viên bức xạ tối thiểu một lần trong 3 năm (khoản 1 Điều 6 Thông tư 59/2025/TT-BKHCN).

Ai có thẩm quyền cấp chứng chỉ và giấy chứng nhận hiện nay?

Chứng chỉ nhân viên bức xạ do cơ quan nhà nước cấp (Điều 49 Nghị định 332/2025/NĐ-CP):

• UBND cấp tỉnh: cấp cho người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở sử dụng X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT, thiết bị phát tia X (trừ thiết bị phát tia X trong chụp ảnh phóng xạ công nghiệp).
• Cục An toàn bức xạ và hạt nhân: cấp cho các trường hợp còn lại.

Giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ không do cơ quan nhà nước cấp trực tiếp. Giấy này do tổ chức đào tạo cấp cho học viên sau khoá học. Tổ chức đó phải có Giấy đăng ký hoạt động dịch vụ đào tạo an toàn bức xạ, do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cấp (khoản 1 Điều 78 Nghị định 332/2025/NĐ-CP).

Trước khi đăng ký học, doanh nghiệp nên kiểm tra đơn vị đào tạo có Giấy đăng ký này.

Điều kiện cấp chứng chỉ là gì?

Theo Điều 35 Nghị định 332/2025/NĐ-CP:

• Mọi trường hợp: được đào tạo về an toàn bức xạ tương ứng với công việc đảm nhiệm.
• Người phụ trách an toàn bức xạ: có trình độ từ cao đẳng trở lên.
• Người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở X-quang chẩn đoán y tế, PET/CT, SPECT/CT: có trình độ từ cao đẳng trở lên, hoặc có một trong các chứng chỉ, chứng nhận liên quan đến kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, sử dụng các thiết bị này.
• Các vị trí khác: được đào tạo nội dung chuyên môn tương ứng với công việc. Nếu Việt Nam chưa có cơ sở đào tạo được cho phép thì dùng giấy chứng nhận đào tạo chuyên môn phù hợp do tổ chức nước ngoài cấp.

Hồ sơ xin cấp chứng chỉ gồm những gì?

Theo khoản 2 Điều 54 Nghị định 332/2025/NĐ-CP, hồ sơ gồm 01 bộ:

1. Đơn đề nghị theo Mẫu số 05 Phụ lục VIII.
2. Bản sao bằng tốt nghiệp từ cao đẳng trở lên, hoặc chứng chỉ, chứng nhận phù hợp đối với người phụ trách an toàn tại cơ sở y tế nêu trên. Các vị trí khác nộp bản sao chứng chỉ chuyên môn tương ứng.
3. Văn bản xác nhận quá trình đảm nhiệm công việc theo Mẫu số 19 Phụ lục VII, đối với người đã được cấp chứng chỉ.
4. Ảnh chân dung cỡ 3 x 4 cm (tệp ảnh nếu nộp trực tuyến).

Người đề nghị cần nộp kèm bản sao Giấy chứng nhận đào tạo an toàn bức xạ để chứng minh đáp ứng điều kiện tại Điều 35.

So với Nghị định 142/2020/NĐ-CP, danh mục hồ sơ không còn phiếu khám sức khoẻ.

Nộp hồ sơ ở đâu?

Cá nhân nộp trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công quốc gia, hoặc nộp trực tiếp, qua bưu chính tại cơ quan sau (khoản 2 Điều 36, Điều 49):

Vị trí	Nơi tiếp nhận	Cơ quan cấp
Người phụ trách an toàn bức xạ tại cơ sở dùng X-quang y tế, PET/CT, SPECT/CT, thiết bị phát tia X (trừ chụp ảnh phóng xạ công nghiệp)	Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh	UBND cấp tỉnh
Các trường hợp còn lại	Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của Bộ Khoa học và Công nghệ	Cục An toàn bức xạ và hạt nhân

Riêng thiết bị phát tia X chụp ảnh phóng xạ công nghiệp, Nghị quyết 20/2026/NQ-CP đã chuyển thủ tục về UBND cấp tỉnh. Nghị quyết này có hiệu lực đến trước ngày 01/3/2027. Xem thêm bài về Nghị quyết 20/2026.

Lệ phí và thời gian giải quyết

• Lệ phí: 200.000 đồng/chứng chỉ (Thông tư 74/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 10/8/2026).
• Thời gian: 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ và lệ phí.
• Kiểm tra hồ sơ: nộp trực tiếp thì được kiểm tra ngay khi tiếp nhận. Nộp trực tuyến hoặc qua bưu chính thì cơ quan kiểm tra trong 03 ngày làm việc.
• Nếu không cấp: cơ quan có thẩm quyền trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Chứng chỉ sắp hết hạn thì làm gì?

Nghị định 332/2025/NĐ-CP không có thủ tục gia hạn riêng cho chứng chỉ nhân viên bức xạ. Người đã có chứng chỉ làm hồ sơ theo Điều 54 và kèm văn bản xác nhận theo Mẫu số 19.

Lưu ý khi gia hạn giấy phép

Khi làm thủ tục gia hạn giấy phép tiến hành công việc bức xạ, cần bảo đảm chứng chỉ nhân viên bức xạ còn thời hạn. Giấy tờ có thời hạn trong hồ sơ phải còn hiệu lực ít nhất 45 ngày kể từ ngày hồ sơ được tiếp nhận (khoản 1 Điều 36 Nghị định 332/2025/NĐ-CP).

Vì vậy, doanh nghiệp nên đối chiếu hạn chứng chỉ của người phụ trách an toàn bức xạ với hạn giấy phép. Nếu chứng chỉ sắp hết hạn thì làm hồ sơ cấp chứng chỉ trước, rồi mới nộp hồ sơ gia hạn giấy phép.

Radsafe hỗ trợ gì?

Radsafe tổ chức đào tạo an toàn bức xạ và tư vấn, lập hồ sơ xin cấp giấy phép, chứng chỉ nhân viên bức xạ. Doanh nghiệp cần rà soát chứng chỉ hiện có, vui lòng liên hệ Radsafe.

Bài viết tóm tắt để tham khảo, không thay thế văn bản gốc. Xem toàn văn các văn bản tại văn bản pháp luật hiện hành.